Abstract
Asturias and Aragon constitute two autonomous communities that display numerous points of convergence from a linguistic perspective. Foremost among these is the fact that both territories preserve autochthonous Romance varieties that developed from the local continuations of Vulgar Latin: Asturian and Aragonese, without neglecting the Eastern Aragonese area in which Catalan is likewise present. Consequently, the toponymic strata of Asturias and Aragon are intrinsically linked to the respective Romance lects that emerged in situ and are, therefore, predominantly of Latin origin, while also bearing witness to a substantial pre-Roman substratal component that decisively influenced their diachronic formation. This historical-linguistic configuration accounts for the existence of numerous correspondences and isoglosses across the Asturian and Aragonese toponymic corpora. As a result, a comparative toponomastic analysis of both domains allows us to elucidate the distinct evolutionary pathways followed within each linguistic continuum. From this standpoint, the present study surveys a series of Asturian and Aragonese toponyms that present formal or semantic parallels, with the objective of determining whether such affinities are etymologically and etiologically justified in each case. Illustrative examples include: Colungo (Aragon)/Colunga (Asturias), Fantova (Aragon)/Fontetoba (Asturias), Sallent (Aragon)/Saliente (Asturias), Escucha (Aragon)/La Escucha (Asturias), Cosa (Aragon)/El Cousu (Asturias), Biescas (Aragon)/Las Viescas-Les Viesques (Asturias), among others.
References
Beltrán-Lloris, F. (2006). Galos en Hispania. Acta Archaeologica Academiae Scientiarum Hungaricae LVII, pp. 183–199.
Bolós, J. & Moran, J. (1994). Repertori d’antropònims catalans. Barcelona: Institut d’Estudis Catalans.
Boullón, A. (1999). Antroponimia medieval galega (ss. VIII-XII). Tubinga: Max Niemeyer.
Cano-González, A. M. (2021). Llingua, tierra, nomes… Estudios d’Onomástica Románica (1987–2017). Uviéu: Academia de la Llingua Asturiana.
Corominas, J. (1972). Tópica hespérica, I. Madrid: Gredos.
Coromines, J. (1970). Estudis de toponímia catalana, vol. 2. Barcelona: Barcino.
Cortés-Valenciano, M. (2010). Toponimia de las Cinco Villas de Aragón. Zaragoza: CECV.
Cortés-Valenciano, M. (2015). Los topónimos terminados en -ún en el Alto Aragón. Alazet. Revista de Filología 27, pp. 9–58. http://revistas.iea.es/index.php/ALZ.
Cortés-Valenciano, M. (2019). Toponimia aragonesa antroponímica con la terminación -ón (II). Alazet. Revista de Filología 31, pp. 9–53. https://revistas.iea.es/index.php/ALZ
Cortés-Valenciano, M. (2025). Griegos. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en el Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
DARA = Gobierno de Aragón. (s. f.). DARA. Documentos y Archivos de Aragón [base de datos en llinia]. https://dara.aragon.es/opac/doma/.
DCECH = Corominas, J. & Pascual, J. A. (1991). Diccionario crítico etimológico castellano e hispánico. Madrid: Gredos. [6 vols.].
DECat = Coromines, J. (1980–1991). Diccionari etimològic i complementari de la llengua catalana. Barcelona: Curial Edicions Catalanes. [9 vols.]. https://decat.iec.cat/.
DELLA = García-Arias, X. L. (2018–2021). Diccionariu etimolóxicu de la llingua asturiana. Uviéu: Academia de la Llingua Asturiana/Servicio de Publicaciones. Universidá d’Uviéu.
DicMadoz = Madoz, P. (1845–1850). Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar. Madrid: Est. Literario Tipográfico de P. Madoz y L. Sagasti. [16 vols.].
FHA = Sarasa, E. (2018). Fondo Histórico de Aragón. Zaragoza: Fundación Ibercaja. https://fondohistoricodearagon.fundacionibercaja.es/
Frago-Gracia, J. A. (1981). Toponimia navarroaragonesa del Ebro (IV): Orónimos. Archivo de Filología Aragonesa 30–31, pp. 23–62. https://ifc.dpz.es/publicaciones/ebooks/id/1169
Francino, G. (2002). Toponimia de Ribagorza. Municipio de Sopeira. Lleida: Milenio.
Fuente-Cornejo, T. (2024). *Gordone. En Toponomasticon Hispaniae, proyecto financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Fuente-Cornejo, T. (2025). La Pola de Gordón. En Toponomasticon Hispaniae, proyecto financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
García-Arias, X. L. (2005). Toponimia asturiana. El porqué de los nombres de nuestros pueblos. Oviedo: La Nueva España.
García-Arias, X. L. (2022). Vocalismo y consonantismo de la lengua asturiana. En Giralt-Latorre, J. y Nagore-Laín, F. (Eds.). Fonética histórica comparada de las lenguas iberorrománicas, pp- 235–252. Zaragoza: Prensas de la Universidad de Zaragoza.
García-Larragueta, S. (1962). Colección de documentos de la catedral de Oviedo. Oviedo: Instituto de Estudios Asturianos.
García-Sánchez, J. J. (2002–2003). El elemento prefijal sub (> «so») en toponimia. Reconsideración de su valor. Archivum 52–53, pp. 159–195
García-Sánchez, J. J. (2007). Atlas toponímico de España. Madrid: Arco Libros.
Giménez-Resano, G. (1984). Los nombres de las calles de Zaragoza en el siglo XV (Toponimia urbana). Archivo de Filología Aragonesa 34–35, pp. 581–599.
Giralt-Latorre, J. (2024). Lo que la toponimia esconde (en Aragón). Onomàstica. Anuari de la Societat d’Onomàstica 10, pp. 125–67. https://raco.cat/index.php/Onomastica/article/view/433372.
Giralt-Latorre, J. (2025a). Navasa. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Giralt-Latorre, J. (2025b). El Cid en la toponimia de Aragón: etimología y motivación. En Casanova, E. & Mollà, M. (Eds.). Actes del III Congrés Toponomasticon Hispaniae. Onomàstica hispànica: documentació, geografia i etimologia, pp. 135–153. València: Acadèmia Valenciana de la Llengua. También Castrocid/Castrocit. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en el Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Giralt-Latorre, J. (2025c). Ilche. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en el Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Gobierno de Aragón (s. f.). Toponimia de Colungo (Somontano de Barbastro). http://etno.patrimoniocultural.aragon.es/toponimia/somonlis/colungo.htm
INE = Instituto Nacional de Estadística (s. f.). Nombres y apellidos [base de datos en llinia]. https://www.ine.es/widgets/nombApell/index.shtml.
Jordán-Cólera, C. (1997). La raiz *eis- en la hidrotoponimia de la Peninsula Iberica. Beitrage zur Namenforschung. Neue Folge 32, pp. 417–455.
Kajanto, I. (1982). The latín cognomina. Roma: Giorgio Bretschneider Editore.
Kremer, D. (1969). Die Germanischen Personennamen in Katalonien: Namensammlung und Etymologisches. Estudis Romànics 14, pp. 1–245.
Marco-Simón, F. (1980). Sufijacion celtica: -briga, -dunum, -acum. En Beltrán Martinez, A. (Ed.). Atlas de prehistoria y arqueología aragonesas, pp. 62–63. Zaragoza: Institución Fernando el Católico.
Martín de las Pueblas, J. & Hidalgo, M.ª A. (2006). Toponimia de Ribagorza. Municipio de Benasque. Lleida: Editorial Milenio.
Menéndez-Pidal, R. (1950). Orígenes del español. Madrid: Espasa-Calpe. [3ª ed.].
Miguel-Ballestín, P. (2015). Toponimia mayor de Aragón. Ciudades, villas, lugares, aldeas, ríos, montañas y territorios. Zaragoza: Institución Fernando el Católico/Prensas Universitarias de Zaragoza/Gara d’Edizions.
Nieto-Ballester, E. (1997). Breve diccionario de topónimos españoles. Madrid: Alianza Editorial.
OLD = Glare, P. G. W. (1968–1982). Oxford Latin Dictionary. Oxford: Clarendon Press.
OnCat = Coromines, J. (1989–1997). Onomasticon Cataloniae. Els noms de lloc i els noms de persona de totes les terres de lengua catalana. Barcelona: Curial Edicions Catalanes, 8 vols.
Piel, J. M. & Kremer, D. (1976). Hispano-gotisches Namenbuch. Heidelberg: Carl Winter.
Pocklington, R. (2010). Toponimia ibérica, latina y árabe de la provincia de Albacete. Al-Basit: Revista de Estudios Albacetenses 55, pp. 111–1676.
Rabella, J. A. (2019). Els noms dels rius catalans. Onomàstica 5, pp. 205–225.
https://raco.cat/index.php/Onomastica/issue/view/27992.
Rizos-Jiménez, C. Á. (2025). Fantova. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en el Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Selfa-Sastre, M. (2000). Toponimia de origen euskérico en Ribagorza: el Valle Medio del Ésera (Huesca). Fontes Linguae Vasconum: studia et documenta 84, pp. 289–300.
Terrado-Pablo, J. (2010). Algunas manifestaciones del sufijo latino -īvus, -īva en la toponimia hispánica. En Castañer, R. M.ª y Lagüéns, V. (Eds.). De moneda nunca usada. Estudios dedicados a José Mª Enguita Utrilla, pp. 585–592. Zaragoza: Institución Fernando el Católico.
Valle de Tena (s. f.). La leyenda de Culibillas y Balaitús. https://www.valledetena.com/conocer-el-valle/leyendas-del-valle-de-tena/culibillas-y-balaitus/.
Vázquez-Obrador, J. (2022). Para una fonética diacrónica del aragonés: evolución de las consonantes. En Giralt Latorre, J. y Nagore Laín, F. (Eds.). Fonética histórica comparada de las lenguas iberorrománicas, pp. 115–180. Zaragoza: Prensas de la Universidad de Zaragoza.
Vázquez-Obrador, J. (2025a). Sallent de Gállego. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en el Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Vázquez-Obrador, J. (2025b). Biescas. En Toponimia de Aragón, Cantabria y La Rioja (PID2020–114216RB-C63), proyecto integrado en el Toponomasticon Hispaniae, financiado por el MCIN/AEI/10.13039/501100011033/. https://toponhisp.org/.
Vázquez-Obrador, J. (2025c). Para una fonética diacrónica del aragonés: evolución de las vocales etimológicas. Revista de l’Academia Aragonesa de la Lengua 1, pp. 193–224. DOI: https://doi.org/10.65066/raal.8.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2026 Javier Giralt Latorre

